Her telefon, otomobil, uydu ve elektrik şebekesi yarı iletken çiplerle çalışır. Hindistan onlarca yıl boyunca mühendislik merkezlerinde dünyanın çiplerinin birçoğunu tasarladı, ama kullandığı çiplerin neredeyse tamamını ithal etti.
Bu durum değişmeye başlıyor. Hint laboratuvarları kendi işlemcilerini geliştirdi, ilk ticari çip fabrikaları Gujarat'ta üretime başladı ve Eylül 2026'da hükümet yarı iletken misyonunun ikinci ve daha büyük aşamasını başlattı.
İşte Hindistan'ın şimdiye kadar inşa ettikleri ve önündeki yol.
Çipler Neden Önemli
Çip, milyonlarca ya da milyarlarca minik anahtar taşıyan küçük bir silisyum parçasıdır. Bir cihazın hesaplayan, depolayan ve kontrol eden kısmıdır.
Çip üretmek, sanayinin yaptığı en zor işlerden biridir ve üretim dünyada birkaç yerde yoğunlaşmıştır. Tedarik aksadığında her yerdeki fabrikalar bunu hisseder.
Hindistan için çipleri yurt içinde tasarlayıp üretebilmek ticaretten daha fazlasıdır. Uzay programının, savunma sistemlerinin ve hızla büyüyen elektronik sanayisinin güvenilirliğini etkiler.
Vikram 3201: Uzay İçin Yapılmış Bir İşlemci
Vikram 3201, ISRO'nun Chandigarh'daki Yarı İletken Laboratuvarı (SCL) ile birlikte geliştirdiği ve yine orada üretilen 32-bit bir mikroişlemcidir.
2 Eylül 2025'te Yeni Delhi'deki SEMICON India 2025'te Başbakan Narendra Modi'ye sunuldu ve Hindistan'ın ilk tamamen yerli 32-bit işlemcisi olarak tanımlandı.
Bu bir telefon ya da dizüstü bilgisayar çipi değildir. Roket aviyoniği için tasarlanmıştır ve −55 °C ile +125 °C arasında çalışması gerekir. Uzaydaki ilk doğrulaması, SpaDeX kenetlenme deneyini taşıyan ISRO'nun PSLV-C60 görevinde gerçekleşti.
SHAKTI ve IRIS: IIT Madras'tan Açık Kaynaklı Çipler
SHAKTI, IIT Madras'ta tasarlanan bir işlemci ailesidir. Herkesin yabancı bir şirkete lisans ücreti ödemeden kullanabildiği açık bir komut seti olan RISC-V'ye dayanır.
Şubat 2025'te IIT Madras ve ISRO, uzay uygulamaları için SHAKTI tabanlı 64-bit bir denetleyici olan IRIS'i duyurdu. SCL Chandigarh'da üretildi, paketleme ve montajı Hint şirketleri tarafından yapıldı.
IRIS, 2018'deki RIMO ve 2020'deki MOUSHIK'ten sonra üretilen üçüncü SHAKTI çipidir. Çalışma, Elektronik ve Bilişim Teknolojileri Bakanlığı'nın Digital India RISC-V girişimi kapsamında finanse ediliyor.
DHRUV64: C-DAC'tan 64-bit Bir İşlemci
Aralık 2025'te Elektronik ve Bilişim Teknolojileri Bakanlığı, C-DAC tarafından geliştirilen, 1.0 GHz'te çalışan 64-bit, çift çekirdekli DHRUV64 işlemcisini duyurdu.
O da RISC-V tabanlıdır ve hükümetin Mikroişlemci Geliştirme Programı kapsamında, C-DAC'ın VEGA işlemci ailesinin bir parçası olarak geliştirildi. 28 nanometrelik bir süreçle üretildi.
DHRUV64; 5G ekipmanı, araçlar, endüstriyel otomasyon ve bağlantılı cihazları hedefliyor. Bu alanlarda Hint şirketleri yurt dışından lisanslamak yerine yerli bir işlemci kullanabilir.
Tasarımdan Fabrikaya
Bir çipi tasarlamak hikâyenin yalnızca yarısıdır. Bir cihaza girmeden önce üretilmesi, ardından monte edilmesi, test edilmesi ve paketlenmesi gerekir.
Hindistan Yarı İletken Misyonu kapsamında hükümet 12 çip üretim ve paketleme tesisini onayladı. Temmuz 2026 itibarıyla bunlardan üçü ticari üretime başlamıştı.
Micron Technology'nin Gujarat, Sanand'daki montaj ve test tesisi 2026'nın başında ticari üretime başladı ve Şubat'ta Başbakan tarafından açıldı. Yine Sanand'daki Kaynes Semicon paketleme tesisi 31 Mart 2026'da açıldı.
En büyük proje, Tata Electronics'in Tayvanlı PSMC ile birlikte Gujarat, Dholera'da kurduğu çip fabrikasıdır. Hindistan'ın ilk ticari yarı iletken fabrikası olarak tanımlanıyor ve ilk çiplerini 2026 sonuna kadar üretmeyi hedefliyor.
Semicon 2.0: Sonraki Aşama
15 Temmuz 2026'da Birlik Kabinesi, Hindistan Yarı İletken Misyonu'nun ikinci aşamasını yaklaşık ₹1.27 lakh crore (yaklaşık 1.27 trilyon rupi) bütçeyle onayladı.
İlk aşama ağırlıklı olarak fabrikalara odaklanmıştı. İkincisi zincirin tamamını kapsıyor: çip tasarımı, ekipman ve malzemeler, üretim tesisleri, montaj ve paketleme, araştırma ve mühendis yetiştirme.
Başbakan yeni aşamayı, 17–19 Eylül 2026 tarihlerinde Yeni Delhi'deki Yashobhoomi'de düzenlenen SEMICON India 2026'da resmen başlattı.
Devrim Ne ve Ne Değil
Hindistan'ın ne kadar yol kat ettiği konusunda net olmak faydalı.
Hindistan'ın ilerlemesi artık çip üretiminin her aşamasını kapsıyor:
- Çip tasarımı
- Açık kaynaklı RISC-V
- Uzay sınıfı işlemciler
- Üretim
- Montaj ve paketleme
- Mühendislik yeteneği
Şimdiye kadar geliştirilen işlemciler olgun süreçlerle üretiliyor. Bu, ham hızdan çok güvenilirliğe değer veren roketler, uydular ve endüstriyel ekipman için uygundur. Telefonlardaki ve yapay zekâ sunucularındaki en gelişmiş çipler hâlâ yurt dışında üretiliyor.
Hindistan daha önce de çip üretti: SCL Chandigarh onlarca yıldır çip üretiyor. Yeni olan ölçektir: ticari tesisler, özel yatırım ve düzenli olarak gelen yerli tasarımlar.
Yeni tesislerin çoğu silisyumun kendisini üretmek yerine çipleri monte edip paketliyor. Asıl sınav, faaliyete geçtiğinde Dholera fabrikası olacak.
Bir çip küçüktür. Onu üretme yeteneği ise küçük değildir. Hindistan bu yeteneği adım adım inşa ediyor.
Kaynaklar ve İleri Okuma
- PIB: Yashobhoomi, Yeni Delhi'de SEMICON India 2026, 17–19 Eylül 2026 — Etkinliğin, tarihlerinin ve mekânının resmî duyurusu.
- PIB: DHRUV64, Hindistan'ın ilk 1.0 GHz, 64-bit çift çekirdekli işlemcisi — C-DAC'ın DHRUV64'ü ve Mikroişlemci Geliştirme Programı hakkında resmî not.
- IIT Madras: IIT Madras ve ISRO, SHAKTI tabanlı IRIS çipini geliştirip başlattı — IRIS, ortakları ve önceki SHAKTI çipleri hakkında basın bülteni.
- Business Standard: Vikram 32-bit işlemci nedir? — Vikram 3201, ISRO ve SCL hakkında açıklayıcı yazı.
- Business Standard: Kabine, Hindistan Yarı İletken Misyonu 2.0'ı onayladı — ₹1.27 lakh crore bütçe ve onaylanan 12 tesisten üçünün üretimde olması.
- PM India: Başbakan, Micron'un Sanand'daki ATMP tesisini açtı — Micron montaj ve test tesisi hakkında resmî açıklama.
- Akashvani News: Başbakan, Kaynes Semicon'un Sanand'daki OSAT tesisini açtı — 31 Mart 2026'daki açılışın haberi.
- Tata grubu: Tata, ülkenin ilk çip fabrikasını Dholera'da kuracak — Tata Electronics ve PSMC fabrika projesi.
- Hindistan Yarı İletken Misyonu — Programın hükümete ait resmî sitesi.